Zeetongfabriek aan onze kust?

Reeds twee jaar is de West-Vlaamse ondernemer Herman Maeyaert bezig met zijn vergunningen voor de bouw van een zeetongfabriek. De aanleg van een buis naar zijn installatie is het laatste obstakel dat uit de weg moet geruimd worden. Bedoeling is dat op de grens van Middelkerke en Nieuwpoort de grootste kwekerij voor zeetong van Europa komt. Dit jaar mogen Belgische vissers maximaal 2.400 ton uit de Noordzee bovenhalen. Wanneer zijn fabriek op volle toeren draait, hoopt Maeyaert jaarlijks 600 ton zeetong te oogsten.De ondernemer heeft voor het project 15 miljoen euro verzameld, vooral bankleningen. Daarnaast moest hij zich ook verdiepen in het leven van de zeetong. Als eigenaar van een metaalconstructiebedrijf in Roeselare wist hij wel raad met het berekenen van de capaciteit van waterpompen, maar niet met de delicate leefomstandigheden die een zeetong nodig heeft. Een paar jaar geleden leerde Maeyaert Daan Delbaere en Kris Cooreman kennen, respectievelijk marinebioloog en directeur van het ILVO. Die instelling heeft ruime ervaring met het kweken van zeetong in laboratoriumomstandigheden. "Door met die mensen te praten, kwamen veel zaken boven die voor ons Latijn zijn", zei Maeyaert aan De Tijd. "Ze hadden het over een broederij, over de waterbehandeling en over het simuleren van de jaargetijden via de temperatuur". De ondernemer bezocht ook nog een kleinschalige kwekerij in het Nederlandse IJmuiden en raakte ervan overtuigd dat het de moeite loont om een grootschalige kweekfabriek voor zeetong te bouwen. "Aquacultuur is een sector die enorm in de lift zit. Maar België is daarin wat achtergebleven. En dat is een kans voor nieuwe investeerders". De cijfers geven de West-Vlaamse ondernemer gelijk. Volgens de FAO, de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties, is de vangst van wilde vissoorten al jaren aan het stagneren. Door overbevissing en strengere quota zal dat allicht zo blijven, zegt de organisatie. Eerder dit jaar schatte de FAO in een rapport dat in 2030 wereldwijd nog ongeveer 93 miljoen ton wilde vis bovengehaald zal worden, dezelfde hoeveelheid als dit jaar. Maar tegelijk blijft de vraag naar vis elk jaar stijgen. In 2005 at elke inwoner van de planeet gemiddeld 16,6 kilo vis per jaar, een historisch record. Die groeiende kloof tussen vraag en aanbod van vis zal door aquacultuur gedicht moeten worden, zegt de Voedsel- en Landbouworganisatie. Nu leveren Aziatische landen - en vooral China - het grootste deel van de productie van gekweekte vis, maar de organisatie verwacht dat ook in Europa steeds meer vis gekweekt zal worden. Zo produceert Noorwegen al een half miljoen ton zalm per jaar. In Spanje en Frankrijk wordt op grote schaal tarbot gekweekt en ook zeebaars lijkt een populaire kweeksoort te worden. Het is en blijft een risicovolle bedrijfstak. Een ondernemer uit Knokke-Heist verloor onlangs een fikse investering bij een experiment met garnalenkweek in Hong-Kong.

Lage (Nederlandse) vangstadviezen voor 2008 !

Hoewel de visserijdruk op de Noordzee langzaam afneemt, ligt een aantal visbestanden nog onder het door de EU gewenste voorzorgniveau. De jonge aanwas van schol, kabeljauw, wijting en haring is laag. Dit maakt een beperking van de vangst van deze soorten noodzakelijk om de bestanden weer op het voorzorgniveau te krijgen. Dit blijkt uit de adviezen van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (International Council for the Exploration of the Sea, ICES).

Onderzoekers van Wageningen IMARES hebben de biologische adviezen vandaag gepresenteerd aan het Nederlandse ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de visserijsector en maatschappelijke organisaties. De adviezen hebben onder andere betrekking op de bodemvisserij van tong, schol en kabeljauw in de Noordzee, en op de visserij van haring.

Dit jaar worden voor het eerst alle adviezen al in juni gegeven. De Europese Commissie en de lidstaten willen namelijk zo vroeg mogelijk starten met het voorbereiden van de besluitvorming in de Europese Raad van Visserijministers. Aan het eind van het jaar stelt deze raad de toegestane vangsthoeveelheden (TAC's) vast. De definitieve adviezen komen in oktober beschikbaar. In deze adviezen zijn ook de uitkomsten van de laatste onderzoeksreizen - waaronder een belangrijke platvissurvey - verwerkt.

Hieronder volgen de voorlopige beoordelingen door ICES van de voor Nederland belangrijkste visbestanden.

Noordzee tong

De visserijdruk op het tongbestand in de Noordzee is de laatste jaren afgenomen. De stand van volwassen tong ligt begin 2008 naar verwachting net onder het voorzorgniveau van 35 000 ton. Om het bestand begin 2009 boven het voorzorgniveau te brengen, moet de vangst in 2008 beperkt worden tot 14 000 ton. Dat is iets lager dan de toegestane vangst (TAC) voor 2007 (15 000 ton).

Noordzee schol

De stand van volwassen schol neemt iets af en wordt geschat op ongeveer 181 000 ton aan het begin van 2008. De stand blijft daarmee onder het voorzorgniveau van 230 000 ton. Een vermindering van de voor 2007 toegestane vangst van 50 260 ton naar 26 000 ton in 2008 zou de scholstand ondanks de lage aanwas van jonge schol binnen een jaar weer op voorzorgniveau brengen.

De Europese Raad van Visserijministers keurt binnenkort het meerjarenplan voor het beheer van tong en schol in de Noordzee goed. In dit plan, dat in 2008 van toepassing wordt, staat dat de visserijsterfte voor tong en schol met 10% per jaar moet dalen en dat de toegestane vangsthoeveelheid (TAC) maximaal met 15% per jaar mag fluctueren. Met dezelfde onderzoekgegevens zouden de beheerregels uit het meerjarenplan leiden tot een TAC voor 2008 van 14 800 ton voor tong en 48 000 ton voor schol.

Noordzee kabeljauw

De kabeljauw bevindt zich al een aantal jaren in de problemen. Alles wijst erop dat het paaibestand nog steeds onder de grenswaarde (waaronder de aanwas in gevaar is) van 70 000 ton ligt. Het voorzorgniveau is 150 000 ton. De aanwas van jonge kabeljauw was in 2006 iets beter dan het lage gemiddelde van de afgelopen jaren. De visserijsterfte is afgenomen en bevindt zich nu zelfs beneden het voorzorgniveau.

De EU heeft een herstelplan voor kabeljauw ingesteld, waardoor een beperkte vangst van kabeljauw mogelijk blijft. ICES concludeert net als vorig jaar dat het volledig stopzetten van de vangst de beste mogelijkheden biedt voor enig herstel van het bestand.

Wijting

De paaistand van de wijting bevindt zich nu op het laagst waargenomen niveau tot nu toe. Dit is het gevolg van de al sinds 2003 constant lage aanwas van jonge wijting. De visserijsterfte is laag, in ieder geval beneden het voorzorgniveau. Maar voor een herstel van de wijtingstand is een beperking van de vangst aan wijting voor menselijke consumptie nodig tot 5 000 ton in 2008.

Noordzee-haring

De stand van volwassen haring is onder de 1 miljoen ton gekomen vanwege de jaren achter elkaar tegenvallende aanwas van jonge haring. Dat ligt niet aan de productie van haringlarven. Deze heeft in 2004 nog een maximum bereikt, maar de geringe overleving van die larven zorgt nu voor een minder productieve haringstand.

De Europese visserijbiologen adviseren nu de vangst van haring in 2008 terug te brengen tot 200 000 ton, waarvan 175.000 ton voor menselijke consumptie. De TAC voor 2007 is 341 000 ton. Verder adviseren de onderzoekers de bijvangst van jonge haring in visserij op soorten die bestemd zijn voor vismeel (zogenoemde industrievisserij) te halveren.

Vervolg

De biologische adviezen worden binnen de lidstaten van de EU met de visserijsectoren en met maatschappelijke organisaties besproken. De Europese Commissie zal ter voorbereiding van haar voorstellen aan de Raad van Visserijministers eerst het bedrijfsleven en de maatschappelijke organisaties consulteren.

De toegestane vangsthoeveelheid voor Noordzee-haring wordt gezamenlijk met Noorwegen vastgesteld. In december 2007 beslist de Raad van Visserijministers over de vangstquota voor volgend jaar.